Menu

Oniomania (Alışveriş Hastalığı) Nedir?

Özellikle kadınlar alışverişi çok sevmektedir. Günlük hayatında bir deşarj yöntemi olarak alışverişe çıkmak çoğu kadının alışkanlığı haline gelmiştir. Hafta sonlarını alışveriş merkezlerinde geçirmek, sabahtan akşama kadar milyonlarca kıyafet deneyip çıkarmak çoğu zaman işkence gibi görünse de alışveriş tutkunu kadınlar için birer zevktir. Ancak her tutkunun ilerleyen aşamalarda tehlikeli bir takıntıya dönüşmesi gibi bunun da tıp dilinde bir adı bulunmaktadır. Oniomania, alışveriş tutkunluğu yani alışveriş hastalığıdır.

Oniomania hem kadın hem de erkekleri etki altına alıyor olsa da kadınlarda görülme sıklığı erkeklere oranla çok daha fazladır. Oniomania özellikle regl dönemlerinden önce önüne geçilemez derece kriz olarak meydana gelen alışveriş hastalığıdır. Yani bir dürtü kontrolü bozukluğudur. Benzer dürtü bozuklukları arasında Kleptomani(zevk duyarak hırsızlık yapma), Trikotillomani(zevk alarak saçlarını yolma) gibi hastalıklar bulunmaktadır. Oniomania da bu dürtüler arasında engel olunmayacak derece alışveriş yapma isteği şeklinde gelişmektedir. Dürtü bozukluklarının belirtileri arasında birine veya kendine zarar verecek bir davranışta bulunma ya da güdüsel istek duyma veya dayanılmaz şekilde gelen isteğe karşı koyamama durumu yatmaktadır. Oniomania hastalığı da tam olarak bu dürtüler ile gelişmektedir.

Oniomania alışveriş yapılmadığı zamanlara bireyin kendini rahatsız ve kötü hissetmesi, endişeli bir ruh haline bürünmesi gibi duygu durumları ile kendini gösterir. Birey alışveriş yaptıktan sonra rahatlar ve eski yaşamına devam edebilir. Ancak bu durum bir davranış bozukluğudur ve ciddiye alınması gerekir. Birey hayatının büyük çoğunluğunu alışveriş yaparak geçirir. Alışveriş yaptıktan sonra rahatladığında ise çok para harcadığı için pişmanlık yaşar ve bu da başka bir soruna yol açar. Bu kişiler genelde yanında birden fazla kredi kartı gezerler. Genelde günlük yaşamında asla kullanmayacağı ürünleri satın almaya meyillidirler. Bu ürünler çoğu zaman kıyafet ve tekstil olarak ortaya çıkar. Bu kişilerin kıyafet dolaplarında alınmış ancak asla kullanılmamış, üzerlerinden etiketleri bile sökülmemiş bir yığın kıyafet bulunur. Oniomania rahatsızlığı olan kişiler genelde bu kıyafetleri giymez, eşe dosta hediye ederler. Etrafında alışveriş tutkunluğunu yadsıyan kimseler olduğunda ise gizli gizli bu davranışı gerçekleştirmeye devam ederler. Bireyin kendini gergin ve mutsuz hissettiği anlarda birden beliren alışveriş dürtüsü günün sonunda pek çok eşya ile geri gelmesine yol açar. Birey genelde pahalı ve az sayıda eşya almak yerine ucuz ve çok eşya almaya yatkındır. Elindeki ürünlerin sayısının çokluğu onu cezbeder ve mutlu olmasını sağlar. Ancak nitelikleri sayısı kadar önemli değildir. Erkeklerde bu durum genelde elektronik eşyalar olarak görülürken kadınlarda kıyafet, mücevher, ayakkabı ve kozmetik odaklıdır. Oniomania’nın normal alışverişten farkı takıntılı şekilde alışveriş yapma isteği, bu isteğe karşı koyamama ve bunu sürekli olarak tekrar etmedir. Haftalık ataklar halinde kriz şeklinde gerçekleşir ve alışveriş yamadan kişi rahatlayamaz.

Oniomania Dünya üzerinde pek çok kişiyi etkilemektedir. Amerika nüfusunun %6’ya yakınında Oniomania hastalığına rastlanır ve bu oranın %90’ını kadınlar oluşturmaktadır. Oniomania’nın görülme yaşı genelde 18 olarak başlasa da bunun bir hastalık olduğunun fark edilmesi 10-15 yılı alan bir süreç gerektirmektedir. Oniomania’ya neden olan durumun ne olduğu tam olarak saptanamamıştır ancak bu kişilerin ortak özelliği olarak benlik durumlarının düşük olduğu saptanmıştır. Satın alınan ürünler arasında en fazla tercih edilenler kıyafet ve mücevherlerdir. Toplum tarafından dışarıda birinin dikkat çekici olmasını sağlayan ilk etmenlerden olan kıyafetler ve mücevherlerin bu bağlamda kullanılabiliyor olduğu öngörüşü bulunmaktadır.

Onimania genelde diğer dürtü kontrolü bozuklukları ile birlikte görülebilir. Bu dürtü bozuklukları Kleptomani(zevk alarak çalma isteği), Aralıklı Patlayıcı Bozukluk (ciddi saldırganlık atakları), Trikotillomani (zevk alarak kendi saçlarını yolma) gibi bozukluklardır. Oniomania tedavisi genelde terapi şeklinde uygulanır. İç görü tedavisi, grup tedavisi gibi. Ancak bazı durumlarda ilaç tedavisine de başvurulabilmektedir.